Louise O. Fresco

kruisbestuiving

9200000030321896

 

Kruisbestuiving. Over kennis, kunst en het leven
Louise O. Fresco (2014)
Uitgeverij Prometheus Bert Bakker
192 pagina’s, € 19,95

Lezers verenigt u! Komt samen in de non-fictie leesclub en laat u niet kisten!
Amsterdam – 7 april 2015

Er zijn auteurs die de noodzakelijke één-op-één-relatie in een tekst misbruiken om hun lezers onbarmhartig te overstelpen met eruditie, betweterij, ijdelheid, zelfverheerlijking en uit graniet gehouwen ego. In zo’n geval sta je er als arme lezer helemaal alleen voor. Nu is geen lezer  te beroerd om een schrijver gedurende enige tijd het voordeel van de twijfel te gunnen, immers heeft hij het boek nieuwsgierig ter hand genomen en wil hij een ‘return on investment’. Maar hoe belangrijk of steekhoudend de inhoud van een boek ook moge zijn; het is de toon die de muziek bepaalt en soms, in het geval van Kruisbestuiving, ronduit bederft.

De doorgewinterde lezer legt het boek geïrriteerd terzijde, niet gediend van de pretentieuze zelfingenomenheid van prof. dr. ir. O. Fresco, landbouw- en voedseldeskundige, die doorratelt over universiteitspolitiek, de esthetische ervaring en Geert Wilders (Geert Wilders?). De wat minder ervaren lezer twijfelt aan zichzelf en vreest dat hij te stom is om de pensées van mevrouw O. Fresco te begrijpen. Hij geeft eveneens de pijp aan Maarten maar dan uit verslagenheid.

Lezers verenigt u! U bent niet alleen! Komt samen in de non-fictie leesclub van Boekhandel Over het Water! Hier slaat u de handen ineen en zwaait u met gebalde vuist terug! Níks onzekerheid! Samen ventileren en elkaar valideren in het oordeel over ‘dat boek’, wat:
‘ontzettend tegenviel’;
‘verre van vernieuwend bleek’;
‘open deuren intrapt’;
‘zich bedient van storend woordgebruik’;
‘de lezer murw slaat met overmatig ge-etaleer van herkauwde opinies’; en
‘ongelooflijk hypocriet is bovendien, want O. Fresco mag dan wel beweren dat ze voorstander is van een “open universiteit” waar “open nieuwsgierigheid” wordt gestimuleerd; echter is zijzelf voorzitter van de Raad van Bestuur van Wageningen Universiteit en houdt in die functie nota bene het regenteske systeem in stand dat draait om afrekencultuur en neoliberaal rendementsdenken.’

Auw. Maar we zijn er nog niet. O. Fresco heeft weinig verstand van kunst, gaat bijvoorbeeld nauwelijks in op de actuele ‘artscience’-beweging van tegenwoordig (de kruisbestuiving waarover je hoopt te lezen) en de afbeeldingen in het boek zijn zó belabberd (de reproductie van Jeroen Bosch’ triptiek Tuin de Lusten is een vage grijze vlek) dat de moeite bespaard had kunnen blijven. Op het moment dat O. Fresco de lezer deelgenoot maakt van haar mijmeringen of ze een bepaalde observatie zal verwerken in een wetenschappelijk artikel of in een roman vraag je je serieus af of ze niet te diep in het glaasje heeft gekeken en de volgende dag katerig is vergeten om de zin te deleten. Potsierlijk is hoe zij zichzelf voorstelt te dineren met Charles Darwin.

DSC_5717Het lijkt een domme zet van de uitgever om deze bundel losse artikelen als ‘boek’ te publiceren, want tussen de diverse kennisgebieden wordt weinig verband aangebracht. Het boek ‘kruisbestuift’ zichzelf niet. Toch is het jammer. De algemene strekking van Kruisbestuiving is zeker relevant en O. Fresco’s essayistische bespiegelingen worden bij tijd en wijlen aangrijpend omdat ze onomwonden zegt waarom het momenteel slecht gaat met de Nederlandse academia, en in het kielzog daarvan de cultuursector en moreel burgerschap. Ze signaleert – terecht – een groeiende culturele ongeletterdheid die, volgens haar, onwetende en onderontwikkelde kiezers in de armen van extreemrechts drijft. Gebrek aan waardering voor grensoverschrijdend onderzoek en, dus, gebrek aan interdisciplinairiteit, veroorzaken doorgeschoten specialisme en tunnelvisie. Dat kan nauwelijks zorgen voor onbezorgd experiment en de zo veelgeprezen ‘innovatie’ (neoliberale newspeak voor de lucratieve vermarkting van met name technologisch onderzoek). Onderzoekers zijn trouwens te druk voor langdurig baanbrekend werk vanwege hun tijdrovende jutterstochten naar financiering.

Louise O. Fresco meent het goed en dat is haar tragiek. Want of we boodschap hebben aan de op zich steekhoudende noten op haar zang? Afgezien van haar dedain voor de lezer is er namelijk nog iets aan de hand: Louise O. Fresco neemt in Kruisbestuiving enerzijds geen wetenschappelijke distantie in acht maar weigert anderzijds om persoonlijk te worden. Daardoor slaat ze in vrijwel elk hoofdstuk de plank mis, een plank die integendeel haarzuiver wordt geraakt door wetenschappers als (wijlen) Johan Huizinga, Frans de Waal en Robbert Dijkgraaf. Dit zijn mensen die meeslepend en gepassioneerd kunnen vertellen over hun onderzoek, hun ontdekkingen, bevindingen en inzichten. En zij doen dat nooit en te nimmer vanaf een voetstuk maar juist vanuit de veronderstelling dat het hun taak is om ingewikkelde stof te vertalen naar een begrijpelijk betoog zodat een kind snapt waarom enthousiasme op zijn plaats is. Maar goed, Huizinga, De Waal en Dijkgraaf zijn behalve wetenschappers ook een soort kunstenaars: schrijvers, vertellers, verbeelders.

DSC_5719

En hier belanden we bij het mooiste inzicht van de non-fictie leesclub, bereikt na een lange avond praten over een boek dat teleurstelt en samen kijken naar een houtje-touwtje-reproductie van Jeroen Bosch’ triptiek Tuin der Lusten (A2 kleurenprint op foamboard met plakband): de beste wetenschappers en de beste kunstenaars zijn eigenlijk een beetje van allebei. Kruisbestuiving is evident in het werk van de ‘groten der aarde’, die na lang onderzoek op een specifiek wetenschappelijk of artistiek terrein ineens worden overvallen door een eurekamoment omdat ze een glimp krijgen van wat zich bevindt aan de andere kant van de kennismedaille. Op dat moment vindt kruisbestuiving plaats en ontspruit iets nieuws wat in meer of mindere mate de wereld verandert. Daarvoor moet iemand bovenal in staat zijn om zichzelf en de eigen overtuigingen (of: ingenomenheid) te ontstijgen. Dat talent bezit Louise O. Fresco niet. Althans niet in dit boek. Het beste wat ervan te zeggen valt is dat zij ons dwingt tot nadenken, al was het alleen maar om to the point te formuleren waarom je haar boek liever niet uitlas.

LEESTIPS
Robbert Dijkgraaf over het boek Gödel Escher Bach van Douglas Hofstadter, een boek dat de ‘kruisbestuiving’ tussen kunst en wetenschap nader onderzoekt.
Boekman 58/59 (2004), uitgave van de Boekman Stichting over de (inter)relatie tussen kunst en wetenschap.
Stil de tijd van Joke J. Hermsen (2013), een filosofische verkenning van hoe wetenschappers en kunstenaars tijd concipiëren.
Colliding Worlds. How Cutting-Edge Science is Redefining Contemporary Art van Arthur I. Miller (2014).

DSC_5721

Links
De website van Louise O. Fresco
Art Science Labs

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s