Independence Day 1989

Teresa van Twuijver voor The Receptor (2013)

Als nationale Amerikaanse feestdag is 4 juli een terugkerende hoogtepunt van Americana. ‘Family and friends’ verzamelen zich rond de barbecue en verheugen zich op worstjes, bier, muziek, vuurwerk en star-spangled banners. Zo ook op luchtmachtbasis Soesterberg in 1989. Maar een Sovjet MIG-23 strooide roet in het eten.

32 tfs missionsready

Gomer viste met zijn tanden een stuk rauw vlees uit de plastic zak van slagerij Voskuilen en slaagde er met twee kauwbewegingen in om een aanzienlijk deel naar binnen te werken. Toen voelde hij een harde klap op zijn dij. ‘Gomer! No!’ De zandkleurige wolfshond, levende mascotte van het 32ste Tactical Fighter Squadron “The Wolfhounds”, rende als uit een boog geschoten naar buiten, zijn dunne tong uit zijn bek, zijn lange haren als wuivend gras rond zijn nek, langs de tafels met roodwitblauwe kleedjes, langs de moeders in zomerjurken, langs de barbecues, om zich ten slotte te verschansen onder het grote outdoor cinema screen dat was opgesteld voor de shelter. Vanavond stond de nieuwe Indiana Jones op het programma, Indiana Jones and the Last Crusade. De kinderen van de Apollowijk keken er al weken naar uit.

‘Gomer! When I get my hands on you…’ Rosa Malowne staarde naar de ravage in de slagerszak. Een halve hamburgerschijf stak intact uit de rood-roze massa. Konden ze het vlees nog eten of zou ze het beter weggooien? Ze keek naar het bioscoopscherm en zag twee hondenpoten en een hijgende onderkaak. Het beest zat haar gewoon uit te lachen. Ze besloot de slager te bellen voor een tweede bestelling. Ze moest toch terug naar het dorp want ze was het zout vergeten. Zout stond niet op dit geïmproviseerde aanrecht vol ingevlogen lekkernijen. Vrouwen en kinderen kwamen zelden op de basis en piloten denken niet aan zout.

Ze liep naar de jeep en hoorde enthousiast geblaf. Verdorie, weer Gomer. Ze zag hem flappende oren naast twee mannen op de baan rennen. Een van hen, hij had zijn helm nog niet op, het was JD, stopte, draaide zich resoluut om naar Gomer, stak zijn linkerarm horizontaal in de lucht, wees ferm naar Rosa’s jeep en riep een bevel dat ze niet kon verstaan. De hond dribbelde met het hoofd naar beneden haar kant uit. Net toen hij op de passagiersstoel sprong en zij zich afvroeg waarom Gomer wél naar mannen luisterde en niet naar vrouwen, vlogen de twee F-16’s brullend over haar hoofd en verdwenen achter de boomtoppen. Het was 9.42 uur, 4 juli 1989.

Kapiteins J.D. “JD” Martin en Bill “Turf” Murphy vertrokken met grote scepsis van Soesterberg om een mysterieus Sovjettoestel te onderscheppen. Toen ze hun veiligheidsgordels aansjorden dachten ze nog dat ze op hun vrije dag in de maling werden genomen door de supervisor of flying, de enige Wolfhound die op 4 juli moest werken. Maar om 9.40 uur had het NAVO-radarpersoneel in Lüchow daadwerkelijk iets opgepikt. Een MIG-23 vloog het NAVO-luchtruim binnen en leek op ramkoers te liggen naar een van de grote Duitse steden. De piloot reageerde niet. Van de Russische HQ’s kwam geen enkel bericht. Het was vandaag Independence Day, hadden ze geschrokken beseft. Een symbolische dag voor een aanslag op de Verenigde Staten. Er waren ongetwijfeld genoeg Sovjets die de consoliderende politiek van president Gorbatsjov, die toevallig in Parijs op staatsbezoek was, verafschuwden. Een fanaticus zou het poetic justice vinden dat op 4 juli de Derde Wereldoorlog toch nog uitbrak.

Op dat moment lag kolonel Nikolaj Skurigin, piloot van de betreffende MIG-23, met een gebroken been onder zijn parachute in een weiland ergens in Polen. Kermend van de pijn keek hij naar het bot dat uit de rood-roze massa van zijn vlees stak en feliciteerde zichzelf wrang dat hij in de afgelopen twintig minuten althans niet twee keer een hartaanval had gekregen: de eerste toen hij 40 seconden na take-off van basis Kołobrzeg rook uit zijn toestel zag komen en hoorde dat de naverbrander ermee ophield, de tweede toen hij vanuit zijn schietstoel hoorde hoe de motor weer aansloeg en zag hoe het toestel hoogte-winnend doorvloog, met de veiligheidsgordels fladderend uit de open cockpit, als de tong van een jonge hond.

JD en Turf vlogen met supersonische snelheid richting het Oosten maar hadden geen idee waar ze naartoe moesten. Vier verschillende ground controlled interception agencies schreeuwden door elkaar heen op de radiozenders omdat niemand wist wat er aan de hand was. Pas toen JD door de kakafonie heen blafte dat hij één GCI wilde horen, ontvingen de piloten hun coördinaten en kregen ze de MIG-23 in het vizier. Het duurde twintig minuten voordat JD en Turf de GCI’s hadden overtuigd van de juistheid van hun waarneming. ‘No canopy and no pilot.’ ‘Say again…?’ ‘No pilot, no canopy.’ ‘Say again?!’

De spook-MIG boog af naar België. Er werd gehoopt dat de runaway de Noordzee zou halen. Maar om 10.37 uur was de brandstof op en stortte de MIG buiten Kortrijk neer op het enige huis in de omgeving. Daarbij kwam een 18-jarige jongen om het leven. De staart van de MIG-23 stak ongeschonden omhoog uit de puinhopen. De volgende dag bood president Gorbatsjov in Parijs zijn condoleances aan. Het incident werd gecategoriseerd als een ongelukkig incident. België kreeg een schadevergoeding van circa € 625.000,–. Volgens geruchten ging een deel hiervan naar een nabij gelegen bordeel als tegemoetkoming voor inkomstenderving.

Met een bons drapeerde Rosa de zware slagerstas naast de witte sesambroodjes en marshmallows, samen met een kilozak zout. Gomer tippelde kwispelend de baan op om kapitein JD te begroeten, die net uit zijn toestel klom met een gezicht op oorlog. Wat hem betreft had deze Independence Day een zwarte rand. ‘Als ik jullie vertel wat we vandaag hebben gedaan moet ik jullie doden,’ grapte hij ’s avonds na de twee minuten stilte die de Amerikaanse gezinnen hielden uit respect voor het slachtoffer in Bellegem. Maar de mannen rond de barbecue vertrouwde hij zijn rotgevoel toe: ‘onze snelheid was te hoog, ik dacht dat het weiland leeg was, ik had de boerderij niet gezien, anders had ik de Flogger toch beter kunnen neerhalen.’ Met een boogje gooide hij een rauwe hamburger naar Gomer die bedelend een meter verderop zat. Hij strooide wat zout over de steaks en legde ze op de sissende grill. Het begon te schemeren. Ze konden strakjes de Indiana Jones-film aanzetten.

Onderzoek van het wrak wees uit dat de MIG in de laatste zes maanden minimaal vijf reparaties aan de motoren had ondergaan. Maar onderhoud was niet de oorzaak van de crash. Luchtmachtbasis Kołobrzeg lag vlakbij de Baltische zee. Na inspectie bleken alle MIGs op die basis door zoutcorrosie veroorzaakte mankementen te vertonen. MIGs waren niet gemaakt voor zilte lucht. Daar hadden de Russische engineers geen rekening mee gehouden. Ze waren het zout vergeten. ⏏

 

logoreceptor

OVER THE RECEPTOR

De voorheen gesloten Vliegbasis Soesterberg opent haar deuren voor Festival DE BASIS, met o.a. kunst van Erik Odijk, Roosje Klap & Kaleb de Groot, Ali Kazma, Laurence Aegerter. Vliegbasis Soesterberg is een natuur- en recreatiegebied midden op de Utrechtse Heuvelrug. De locatie heeft een rijke historie. De sporen van de Koude Oorlog en de aanwezigheid van Amerikaanse militairen zijn nog goed te zien. De vliegbasis is de oudste van Europa en de op een na oudste ter wereld. Het kunstprogramma vertelt de verhalen over de militaire geschiedenis en het landschap. Kijk verder op de site >>

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s